ŻYWE, MROŻONE, SUSZONE CZY Z SASZETKI – CZY OWAD DLA JEŻA MUSI BYĆ ŻYWY?

Nie. Jeż pigmejski nie musi otrzymywać wyłącznie żywych owadów.

W diecie możemy wykorzystywać owady żywe, mrożone i rozmrożone, konserwowane w saszetkach lub puszkach oraz suszone czy liofilizowane. Poszczególne formy mają jednak trochę inne zalety.

ŻYWE OWADY

Ich największą przewagą jest nie tyle sam fakt, że „są bardziej naturalne żywieniowo”, ile możliwość Polowania.

Poruszający się świerszcz, karaczan czy szarańcza pobudza jeża do węszenia, szukania i pogoni. Karmienie staje się więc jednocześnie wzbogaceniem środowiska.

Żywe owady możemy również odpowiednio żywić przed podaniem – tzw. gut-loading pozwala wpływać na zawartość niektórych składników odżywczych w przewodzie pokarmowym owada.

Nie oznacza to jednak, że każdy żywy owad jest automatycznie idealnie zbilansowany. Wiele popularnych owadów karmowych ma naturalnie niekorzystny stosunek wapnia do fosforu.

OWADY MROŻONE

To jedna z najlepszych alternatyw dla żywego pokarmu.

Po prawidłowym rozmrożeniu owad nadal dostarcza białka, tłuszczu, składników mineralnych oraz chitynowego pancerzyka. Zamrożenie nie powoduje, że nagle staje się on „bezwartościowy”.

Tracimy przede wszystkim jeden element – możliwość polowania.

Możemy jednak częściowo zastąpić ją inną formą zdobywania pokarmu: ukrywać rozmrożone owady w bezpiecznych miejscach, matach węchowych czy zabawkach przeznaczonych do wyszukiwania jedzenia.

OWADY MOKRE – SASZETKI I PUSZKI

Gotowane lub konserwowane świerszcze, szarańcza, karaczany czy larwy również mogą stanowić element urozmaiconego jadłospisu.

Ich zaletą jest duża zawartość wody i wygoda przechowywania.

Trzeba jednak CZYTAĆ SKŁAD.

Najlepszy produkt to po prostu owady i ewentualnie woda. Nie potrzebujemy soli, cukru, oleju, sosu, przypraw ani innych dodatków.

Po otwarciu taki produkt szybko się psuje, dlatego należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących przechowywania.

OWADY SUSZONE I LIOFILIZOWANE

Tak – jeż może je jeść.

Trzeba jednak pamiętać o jednej istotnej różnicy: usunięto z nich większość wody.

W efekcie 10 g suszonych owadów nie odpowiada żywieniowo 10 g świeżych. Składniki odżywcze i energia są w suszonym produkcie znacznie bardziej skoncentrowane.

Dlatego bardzo łatwo przesadzić z ilością, szczególnie w przypadku tłustych larw.

Suszone owady traktowałabym przede wszystkim jako dodatek, nagrodę albo element zabaw węchowych, a nie jedyną formę owadów w jadłospisie.

Można je również namoczyć przed podaniem.

A CO Z POSZCZEGÓLNYMI GATUNKAMI?

Nie wszystkie owady są sobie równe.

ŚWIERSZCZE – bardzo dobry element rotacji. Dostarczają białka i chityny, a żywe świetnie sprawdzają się jako pokarm wymagający polowania.

SZARAŃCZA – również bardzo dobry owad urozmaicający dietę. Duży owad oznacza także więcej gryzienia i pracy przy zdobywaniu pokarmu.

KARACZANY KARMIKOWE – wartościowy element rotacji, szczególnie jeśli pochodzą z kontrolowanej hodowli owadów karmowych.

MĄCZNIK MŁYNAREK – może być podawany, ale rozsądnie. Larwy są stosunkowo energetyczne i mają niekorzystny stosunek wapnia do fosforu. To dobry dodatek, ale kiepski kandydat na jedyny owad w diecie.

DREWNOJAD / ZOPHOBAS – podobnie jak mącznik powinien być traktowany raczej jako bardziej kaloryczny element urozmaicenia niż podstawa owadziej części jadłospisu.

HERMETIA ILLUCENS – larwy muchy czarnej są szczególnie interesujące żywieniowo, ponieważ w przeciwieństwie do wielu popularnych owadów karmowych mogą charakteryzować się wysoką zawartością wapnia i korzystniejszym stosunkiem Ca:P. Ich dokładny skład zależy jednak od sposobu hodowli i żywienia owadów.

OWAD OWADOWI NIERÓWNY

I właśnie dlatego w żywieniu jeża warto mówić o ROTACJI.

Zamiast:

„Mój jeż dostaje owady – codziennie mączniki”

lepiej:

świerszcz → karaczan → szarańcza → Hermetia → okazjonalnie mącznik

Do tego możemy rotować również FORMĘ podania.

Jednego dnia owad może być żywy i wymagać polowania.

Innego – rozmrożony i ukryty do odnalezienia.

Jeszcze innego – mokry z saszetki.

A kilka suszonych świerszczy może trafić do maty węchowej.

I TO WŁAŚNIE JEST PRAWDZIWA RÓŻNORODNOŚĆ.

Nie chodzi o wrzucenie dziesięciu przypadkowych produktów do jednej miski.

Chodzi o różne źródła składników odżywczych, różne gatunki bezkręgowców, różną strukturę pokarmu oraz różne sposoby jego zdobywania.

Warto również pamiętać o bezpieczeństwie: owady powinny pochodzić z hodowli przeznaczonych na karmówkę. Nie polecamy łapania przypadkowych owadów na łące, w ogrodzie czy domu – nie znamy ich kontaktu z pestycydami i innymi substancjami ani potencjalnych pasożytów.

Co mówią badania?

Badania Graffama, Fitzpatricka i Dierenfeld nad Atelerix albiventris wykazały zdolność jeży do trawienia chityny, co jest szczególnie interesujące w kontekście ich naturalnej owadożerno-wszystkożernej diety.

Dierenfeld w pracy poświęconej żywieniu jeży pigmejskich opisuje naturalny pokarm tych zwierząt jako zróżnicowany i obejmujący przede wszystkim pokarm pochodzenia zwierzęcego, w tym bezkręgowce.

Z kolei badania nad składem odżywczym bezkręgowców karmowych pokazują ogromne różnice pomiędzy poszczególnymi gatunkami w zawartości białka, tłuszczu i składników mineralnych. To kolejny argument przemawiający za rotacją zamiast opierania diety na jednym gatunku.

Żywy owad ma więc ogromną wartość jako element naturalnego zachowania i enrichmentu.

Ale z punktu widzenia żywieniowego martwy owad nie przestaje być owadem.

Dlatego stwierdzenie:

„Jeż musi jeść żywe owady”

warto zastąpić:

„Jeż powinien otrzymywać odpowiednio dobrane i zróżnicowane owady, a podawanie części z nich żywych jest świetnym sposobem na umożliwienie mu realizacji naturalnych zachowań łowieckich.”

Literatura:

Dierenfeld E.S. – Feeding behavior and nutrition of the African pygmy hedgehog (Atelerix albiventris), Veterinary Clinics of North America: Exotic Animal Practice, 2009.

Graffam W.S., Fitzpatrick M.P., Dierenfeld E.S. – Fiber digestion in the African white-bellied hedgehog (Atelerix albiventris): a preliminary evaluation, Journal of Nutrition, 1998.

Finke M.D. – Complete nutrient composition of commercially raised invertebrates used as food for insectivores, Zoo Biology, 2002.

Finke M.D. – Complete nutrient content of four species of feeder insects, Zoo Biology, 2013.

Merck Veterinary Manual – Nutrition in Insectivores, Edentates, and Aardvarks.